Công bố loài tảo lục mới (Jaagichlorella terrestris sp. Nov.) phân lập từ đất tại Vườn quốc gia Cát Tiên

Trong khuôn khổ nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài thuộc Kế hoạch khoa học và công nghệ được Uỷ ban phối hợp về Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga phê duyệt năm 2024, mã số E-1.2, nhóm các nhà khoa học Việt Nam và Nga đã phát hiện và mô tả thành công một loài tảo lục mới cho khoa học với tên gọi Jaagichlorella terrestris. Đây là ghi nhận đầu tiên về sự hiện diện của chi tảo này tại Việt Nam.

Vừa qua, kết quả nghiên cứu của nhóm tác giả thuộc Viện Sinh thái và Tiến hóa Severtsov, Viện Sinh học Komi, Trạm Khoa học Karadag, Viện Thực vật học Komarov (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga) và Chi nhánh Phía Nam (Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga) đã được công bố chính thức trên tạp chí chuyên ngành phân loại học uy tín quốc tế Phytotaxa (số 737, tháng 01/2026).

Mẫu tảo nghiên cứu được phân lập từ các màng sinh học (biofilm) trong đất tại hệ sinh thái rừng nhiệt đới thuộc Vườn quốc gia Cát Tiên. Để định danh chính xác loài mới này, nhóm nghiên cứu đã áp dụng phương pháp tiếp cận đa diện (polyphasic approach), là sự kết hợp chặt chẽ giữa phân tích hình thái (quan sát chi tiết cấu trúc tế bào dưới kính hiển vi quang học và điện tử quét) và phân tích di truyền (giải trình tự gene và phân tích phát sinh chủng loài dựa trên dữ liệu trình tự vùng ITS2 rDNA).

Loài mới được đặt tên là Jaagichlorella terrestris Martynenko, Novakovskaya, Podunay & E.S. Gusev. Qua nghiên cứu, loài này sở hữu những đặc điểm hình thái đặc trưng như tế bào đơn bào dạng cầu, kích thước rất nhỏ (đường kính dao động từ 4,4–8,3 µm), lục lạp hình chén với hạch không bào (pyrenoid) quan sát rõ dưới kính hiển vi. Sinh sản thực hiện bằng cách hình thành từ 2–8 bào tử tự thân (autospores) có kích thước không đều. Về mặt di truyền, phân tích cấu trúc thứ cấp của ITS2 cho thấy sự hiện diện của các đoạn biến đổi bù trừ (CBC và hemi-CBCs), khẳng định đây là một đơn vị phân loại riêng biệt, có quan hệ gần gũi nhưng khác biệt rõ rệt với loài J. sphaerica.

Đặc điểm hình thái của Jaagichlorella terrestris dưới kính hiển vi quang học.

Việc phát hiện và công bố loài Jaagichlorella terrestris không chỉ bổ sung một đơn vị phân loại mới cho danh lục vi tảo đất của Việt Nam mà còn cung cấp những dữ liệu khoa học quý giá về đặc điểm sinh học, di truyền của lớp tảo Trebouxiophyceae tại khu vực nhiệt đới. Kết quả này là minh chứng cho sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các nhà khoa học Liên bang Nga và Việt Nam; đồng thời tiếp tục khẳng định vị thế của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga trong lĩnh vực nghiên cứu cơ bản và bảo tồn đa dạng sinh học tại Việt Nam.

Tin bài: Nguyễn Thị Vân (Phòng Sinh thái cạn - Chi nhánh Phía Nam)

Nguồn tham khảo: Martynenko, N.A., et al. (2026). Phytotaxa 737 (4): 243-253. DOI: 10.11646/phytotaxa.737.4.5