Nghiệm thu đề tài nghiên cứu đánh giá tác dụng phục hồi tổn thương biểu mô khứu giác từ dược liệu Việt Nam

Chiều ngày 7/7, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga (Trung tâm) tổ chức Hội đồng khoa học và công nghệ nghiệm thu đề tài cấp cơ sở “Nghiên cứu đánh giá tác dụng phục hồi hành vi thần kinh và tổn thương tế bào khứu giác của cao chiết, hoạt chất tinh sạch trong một số dược liệu ở Việt Nam”. Đề tài do Viện Y sinh nhiệt đới chủ trì thực hiện, Thiếu tá Đào Nguyên Mạnh làm chủ nhiệm. 

Đại tá, TS. Phạm Duy Nam, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm, Chủ tịch Hội đồng chủ trì phiên họp. Tham dự phiên họp có các thành viên Hội đồng; cơ quan quản lý khoa học, đơn vị chủ trì và nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài.

Chủ nhiệm đề tài báo cáo kết quả trước Hội đồng.

Tại buổi nghiệm thu, Thiếu tá Đào Nguyên Mạnh thay mặt nhóm nghiên cứu báo cáo kết quả thực hiện đề tài. Xuất phát từ thực tiễn rối loạn chức năng khứu giác ngày càng gia tăng sau các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt là các bệnh do vi rút gây ra, trong khi các giải pháp điều trị còn nhiều hạn chế, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát tổng quan về cơ chế tổn thương và tái tạo biểu mô khứu giác, đồng thời đánh giá đặc điểm dược lý của nhiều loài dược liệu trong nước nhằm lựa chọn đối tượng nghiên cứu phù hợp. 
Trên cơ sở đó, nhóm đã sàng lọc các dược liệu theo hai tiêu chí chính là khả năng phục hồi chức năng khứu giác và tái tạo biểu mô khứu giác, lựa chọn bốn dược liệu tiềm năng gồm Rau đắng biển, Lá chè đắng, Hoàng cầm và Xuyên tâm liên để triển khai nghiên cứu chuyên sâu.

Trong quá trình thực hiện, nhóm nghiên cứu đã xây dựng được quy trình chiết xuất, sấy phun tạo cao chiết dược liệu; phân lập và tinh sạch hoạt chất từ Hoàng cầm với độ tinh sạch trên 98%; đồng thời xây dựng thành công mô hình gây tổn thương biểu mô khứu giác bằng methimazole để đánh giá hiệu quả phục hồi của các chế phẩm nghiên cứu. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá đồng thời khả năng phục hồi cấu trúc biểu mô khứu giác, chức năng thần kinh và khả năng tái tạo tế bào trong điều kiện thực nghiệm.

Quang cảnh buổi nghiệm thu.

Kết quả nghiên cứu cho thấy các cao chiết dược liệu, đặc biệt là Hoàng cầm, có tác dụng cải thiện rõ rệt chức năng khứu giác, thúc đẩy quá trình phục hồi biểu mô khứu giác và bảo vệ tế bào thần kinh. Hoạt chất Baicalein được phân lập từ Hoàng cầm thể hiện khả năng chống viêm, chống oxy hóa, bảo vệ thần kinh và kích thích tăng sinh tế bào gốc biểu mô khứu giác, góp phần phục hồi cấu trúc và chức năng của hệ khứu giác sau tổn thương. Bên cạnh đó, các thử nghiệm cũng chứng minh chế phẩm nghiên cứu có tác dụng cải thiện trí nhớ, khả năng học tập, tăng cường sự chú ý, đồng thời giảm các biểu hiện lo âu và trầm cảm trên mô hình thực nghiệm.

Một điểm nổi bật của đề tài là đã kết hợp đồng bộ các nghiên cứu từ sàng lọc dược liệu, chiết tách hoạt chất, xây dựng mô hình tổn thương, đánh giá hành vi thần kinh đến nghiên cứu cơ chế tác động trên tế bào gốc biểu mô khứu giác. Kết quả nghiên cứu không chỉ làm sáng tỏ tiềm năng ứng dụng của dược liệu Việt Nam trong phục hồi tổn thương biểu mô khứu giác mà còn tạo cơ sở khoa học cho việc phát triển các chế phẩm điều trị trong tương lai, đặc biệt đối với các rối loạn khứu giác sau nhiễm vi rút đường hô hấp.

Thảo luận tại phiên nghiệm thu, các thành viên Hội đồng đánh giá cao tính mới, tính hệ thống và giá trị thực tiễn của đề tài. Hội đồng nhận định nhóm nghiên cứu đã triển khai khối lượng công việc lớn, hoàn thành đầy đủ các nội dung theo đề cương và xây dựng được mô hình nghiên cứu có ý nghĩa khoa học. Bên cạnh đó, Hội đồng cũng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện báo cáo theo hướng làm rõ hơn cơ sở khoa học trong việc lựa chọn dược liệu, bổ sung kết quả khảo sát ban đầu; hoàn thiện mô hình nghiên cứu, thiết kế thực nghiệm và quy trình xử lý số liệu; đồng thời nhấn mạnh hơn những điểm mới, giá trị khoa học và khả năng ứng dụng của đề tài.

Đại tá, TS. Phạm Duy Nam, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm, Chủ tịch hội đồng phát biểu tại buổi nghiệm thu.

Phát biểu kết luận phiên họp, Đại tá, TS. Phạm Duy Nam khẳng định đề tài đã hoàn thành đầy đủ các nội dung nghiên cứu, đáp ứng mục tiêu đề ra; các kết quả và sản phẩm đạt các chỉ tiêu đăng ký theo thuyết minh. Đồng chí đánh giá đây là một hướng nghiên cứu mới ở Việt Nam, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn cao trong bối cảnh nhu cầu nghiên cứu các giải pháp phục hồi tổn thương khứu giác sau nhiễm vi rút ngày càng cấp thiết. 

Đồng chí ghi nhận và biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự nỗ lực của tập thể nghiên cứu trong quá trình triển khai một đề tài có tính liên ngành, đòi hỏi sự kết hợp giữa nghiên cứu dược liệu, sinh học tế bào và khoa học thần kinh. Đồng thời, yêu cầu nhóm nghiên cứu tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Hội đồng để hoàn thiện báo cáo tổng kết và các sản phẩm dạng khoa học; tiếp tục phát triển hướng nghiên cứu, mở rộng đánh giá trên các mô hình bệnh lý khác, hướng tới phát triển các sản phẩm ứng dụng phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng và y học quân sự.

Với những kết quả đạt được, Hội đồng thống nhất nghiệm thu đề tài và đánh giá xếp loại mức “Đạt”; khẳng định đây là công trình có chất lượng khoa học tốt, góp phần khai thác hiệu quả nguồn dược liệu trong nước, làm chủ các kỹ thuật nghiên cứu hiện đại và tạo nền tảng cho các nghiên cứu chuyên sâu về phục hồi tổn thương thần kinh khứu giác trong thời gian tới.

Tin bài: Văn Diện