Nghiệm thu nhiệm vụ nghiên cứu không gian phân bố tiềm năng các loài thực vật bản địa phục vụ phục hồi các hệ sinh thái rừng nhiệt đới tỉnh Gia Lai

Sáng ngày 10/01, tại Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga (Trung tâm), diễn ra buổi nghiệm thu đề tài khoa học “Nghiên cứu không gian phân bố tiềm năng các loài thực vật bản địa phục vụ phục hồi các hệ sinh thái rừng nhiệt đới tỉnh Gia Lai”; đề tài do Viện Sinh thái nhiệt đới là đơn vị chủ trì; Thiếu tá, TS. Đặng Hùng Cường là chủ nhiệm.

Quang cảnh buổi nghiệm thu.

Đại tá, TS. Phạm Duy Nam, Chủ tịch Hội đồng, chủ trì phiên họp. Tham gia phiên họp có các thành viên Hội đồng, đại diện cơ quan quản lý khoa học, đơn vị chủ trì và nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài.

Nhóm nghiên cứu tại khu vực nghiên cứu.

Tỉnh Gia Lai là khu vực có mức độ đa dạng sinh học cao, đồng thời đang chịu áp lực lớn từ quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Trong những năm qua, diện tích rừng tự nhiên tại địa phương có xu hướng suy giảm; nhiều khu rừng bị phân mảnh, chất lượng rừng và cấu trúc thảm thực vật thay đổi, kéo theo sự suy giảm đa dạng sinh học và các dịch vụ hệ sinh thái. Mặc dù nhiều chương trình bảo vệ và phục hồi rừng đã được triển khai, song việc lựa chọn loài cây phục hồi hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và mục tiêu kinh tế ngắn hạn, thiếu cơ sở khoa học toàn diện, đặc biệt là các nghiên cứu về phân bố tiềm năng của các loài thực vật bản địa.

Trên cơ sở đó, đề tài được triển khai với mục tiêu chung là xác lập không gian phân bố tiềm năng của các loài thực vật bản địa ưu thế phục vụ phục hồi rừng, thông qua việc ứng dụng mô hình phân bố loài (SDM) kết hợp với hệ thống thông tin địa lý (GIS).

Các mục tiêu cụ thể của đề tài gồm:

(i) Xây dựng cơ sở lý luận về phục hồi rừng nhiệt đới theo cách tiếp cận phân bố tiềm năng, dựa trên các điều kiện thích nghi sinh thái của các loài thực vật bản địa ưu thế;

(ii) Phân cấp và đánh giá không gian phân bố tiềm năng của các loài thực vật bản địa ưu thế, trong đó xây dựng bản đồ phân cấp điều kiện thích nghi sinh thái tỷ lệ 1/100.000 và mô hình hóa không gian phân bố;

(iii) Đề xuất các giải pháp phục hồi rừng nhiệt đới tỉnh Gia Lai trên cơ sở kết quả đánh giá khả năng phân bố tiềm năng của các loài thực vật bản địa ưu thế.

Chủ nhiệm đề tài báo cáo kết quả nghiên cứu trước Hội đồng.

Tại buổi nghiệm thu, thay mặt nhóm nghiên cứu, TS. Đặng Hùng Cường trình bày báo cáo trước Hội đồng, tập trung làm rõ phương pháp nghiên cứu và các kết quả chính đạt được của nhiệm vụ. Theo đó, đề tài đã xây dựng được bộ tiêu chí khoa học (gồm 6 chỉ tiêu, 10 chỉ số) làm cơ sở lựa chọn các loài thực vật bản địa ưu tiên phục vụ phục hồi rừng; xác định 10 loài thực vật bản địa tiêu biểu phù hợp với điều kiện sinh thái và khí hậu tỉnh Gia Lai. Quy trình mô hình hóa phân bố tiềm năng được thiết lập một cách hệ thống, bảo đảm tính khoa học, logic và khả năng ứng dụng, nhân rộng.

Kết quả mô hình hóa bằng mô hình MaxEnt cho thấy độ chính xác cao, cho phép đánh giá và dự báo tin cậy không gian phân bố tiềm năng của các loài nghiên cứu. Đề tài đồng thời xác định được các yếu tố khí hậu then chốt chi phối sự phân bố loài, làm rõ mức độ nhạy cảm của hệ thực vật bản địa trước điều kiện khô hạn và biến động nhiệt độ. Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đã bản đồ hóa vùng sinh cảnh tối ưu và đề xuất các không gian ưu tiên phục hồi, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ công tác bảo tồn và phục hồi rừng nhiệt đới tỉnh Gia Lai.

Thành viên Hội đồng nhận xét, đánh giá.

Sau khi nghe báo cáo, Hội đồng nghiệm thu đã tiến hành thảo luận, đặt câu hỏi và đánh giá toàn diện các nội dung của đề tài, đồng thời đóng góp nhiều ý kiến khoa học nhằm hoàn thiện hơn các sản phẩm nghiên cứu.

Hội đồng đánh giá đề tài được triển khai nghiêm túc, đúng mục tiêu, nội dung và tiến độ đề ra; cách tiếp cận nghiên cứu mới, phương pháp và công nghệ hiện đại; đã xác lập được phương pháp luận có thể ứng dụng cho các nghiên cứu tiếp theo. Số lượng và chất lượng sản phẩm đáp ứng yêu cầu trong thuyết minh được phê duyệt, một số nội dung vượt chỉ tiêu; kết quả đạt được có độ tin cậy cao, giá trị khoa học và ý nghĩa thực tiễn rõ rệt.

Thành viên Hội đồng nhận xét, đánh giá.

Hội đồng đánh giá cao việc nhóm nghiên cứu đã xây dựng được hệ thống bản đồ phân bố tiềm năng và sinh cảnh tối ưu cho các loài thực vật bản địa ưu tiên. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác quản lý, bảo tồn đa dạng sinh học và phục hồi các hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

Về sản phẩm khoa học, đề tài đã công bố 02 bài báo quốc tế trên tạp chí khoa học thuộc danh mục ISI/Scopus (Q2, Q3) và 01 bài báo trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ nhiệt đới; đồng thời hỗ trợ đào tạo 01 thạc sĩ và 02 cử nhân ngành Sinh học.

Kết luận buổi nghiệm thu, Hội đồng thống nhất đánh giá đề tài mức “Đạt”, đề nghị nhóm nghiên cứu hoàn thiện kết quả, sản phẩm nghiên cứu, đăng ký giao nộp theo quy định phục vụ chuyên giao, ứng dụng thực tế; tiếp tục phát triển hướng nghiên cứu trên cơ sở các kết quả đã đạt được, đồng thời mở rộng phạm vi nghiên cứu và ứng dụng trong thực tiễn quản lý, phục hồi rừng trong thời gian tới.