Nghiệm thu nhiệm vụ nghiên cứu tạo lập vườn san hô nhân tạo sử dụng giá thể reefball

Sáng ngày 06/02, tại Trung tâm Nhiệt đới (TTNĐ) Việt - Nga, diễn ra buổi nghiệm thu đề tài khoa học “Tạo lập vườn san hô nhân tạo tại khu vực Hòn Nưa, xã Hoà Xuân, tỉnh Đắk Lắk”, do Chi nhánh Ven biển là đơn vị chủ trì; Trung tá, TS. Vũ Việt Dũng là chủ nhiệm. Đề tài được triển khai trong khuôn khổ nội dung hợp tác giữa TTNĐ Việt - Nga và UBND tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2022-2024, nhằm tăng cường nghiên cứu khoa học, bảo tồn tài nguyên biển và phát triển bền vững hệ sinh thái ven biển của địa phương.

Địa điểm tạo lập vườn san hô. (Ảnh: Nhóm thực hiện đề tài cung cấp).

Các rạn san hô nhiệt đới là một trong những hệ sinh thái có năng suất và mức độ đa dạng sinh học cao nhất trên thế giới, đóng vai trò quan trọng đối với cân bằng sinh thái biển, sinh kế và phát triển kinh tế của cộng đồng dân cư ven biển. Tuy nhiên, các rạn san hô trên toàn cầu đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng do tác động kết hợp của biến đổi khí hậu, nhiệt độ nước biển tăng, acid hóa đại dương và các hoạt động nhân sinh; số liệu được công bố cho thấy, đợt tẩy trắng san hô toàn cầu lớn nhất trong lịch sử bắt đầu từ đầu năm 2023 đã ảnh hưởng tới khoảng trên 80% diện tích rạn san hô trên thế giới. Tại Việt Nam, nhiều khu vực cũng đã ghi nhận rạn san hô bị suy thoái nghiêm trọng; điển hình là kết quả nghiên cứu được công bố mới đây ở khu vực vịnh Nha Trang, nơi từng được mệnh danh là “thủ phủ” san hô của Việt Nam, cho thấy khoảng 70% diện tích san hô bị mất sau 22 năm (2002 - 2024).

Tại khu vực Hòn Nưa, xã Hoà Xuân, tỉnh Đắk Lắk, dù là điểm du lịch biển hấp dẫn, rạn san hô cũng đang chịu tác động mạnh từ các hiện tượng tự nhiên và hoạt động nhân sinh. Kết quả khảo sát ban đầu cho thấy đa dạng loài san hô cứng thấp, độ phủ trung bình chỉ dưới 15% (năm 2019). Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nghiên cứu, áp dụng các giải pháp khoa học - công nghệ, trong đó có việc tạo lập vườn san hô nhân tạo bằng giá thể reefball, nhằm phục hồi rạn san hô và bảo tồn bền vững hệ sinh thái biển khu vực.

Quang cảnh buổi nghiệm thu tại Chi nhánh Ven biển.

Tại buổi nghiệm thu, thay mặt nhóm nghiên cứu, TS. Vũ Việt Dũng trình bày những kết quả chính của nghiên cứu trước Hội đồng. Cụ thể:

Nhóm nghiên cứu đã tạo lập thành công vườn san hô nhân tạo với 30 giá thể Reefball tại khu vực Hòn Nưa với 300 tập đoàn san hô thuộc các giống Acropora và Pocillopora.

Kết quả nghiên cứu cho thấy điều kiện môi trường tại khu vực Hòn Nưa phù hợp cho việc trồng nhân tạo đối với ba loài san hô gồm Acropora latistella, Acropora muricata và Pocillopora verrucosa. Trong đó, loài Acropora latistella có tốc độ sinh trưởng trung bình đạt từ 9,08-9,62 mm/tháng; loài Acropora muricata đạt từ 4,8-7,8 mm/tháng, với tỷ lệ mọc chồi từ 1-3 chồi/tháng; loài Pocillopora verrucosa đạt từ 4,2-7,6 mm/tháng. Sau 14 tháng trồng, các loài san hô lựa chọn đều sinh trưởng tốt, tỷ lệ sống đạt từ 67,7% trở lên.

Bên cạnh đó, số lượng san hô non định cư trên mỗi giá thể dao động từ 4 đến 14 tập đoàn, trung bình đạt 8 ± 2,1 tập đoàn/giá thể. Thành phần loài san hô định cư chủ yếu thuộc hai giống Porites (36%) và Pocillopora (38%).

Đáng chú ý, sau 14 tháng đặt giá thể, mức độ đa dạng thành phần loài tại khu vực nghiên cứu đã tăng lên rõ rệt so với ban đầu. Chỉ số đa dạng sinh học Shannon-Wiener (H) tăng từ 1,33 lên 3,88, cho thấy hiệu quả tích cực của mô hình tạo lập vườn san hô nhân tạo bằng giá thể reefball trong phục hồi hệ sinh thái rạn san hô khu vực Hòn Nưa.

Kết quả đề tài được công bố trên tạp chí khoa học quốc tế thuộc danh mục ISI/Scopus.

Sau khi nghe báo cáo, Hội đồng nghiệm thu đã tiến hành thảo luận, đặt câu hỏi và xem xét, đánh giá các nội dung của đề tài. Hội đồng nhận định đề tài được triển khai nghiêm túc, có cơ sở khoa học và đáp ứng yêu cầu nghiên cứu đặt ra; phương pháp nghiên cứu phù hợp, số liệu thu thập phản ánh được thực trạng và kết quả bước đầu của mô hình tạo lập vườn san hô nhân tạo bằng giá thể reefball trong điều kiện tự nhiên tại khu vực Hòn Nưa.

Các ý kiến thảo luận cho rằng kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung cơ sở thực tiễn cho công tác phục hồi rạn san hô và bảo tồn đa dạng sinh học ven biển. Bên cạnh đó, Hội đồng cũng lưu ý một số nội dung cần tiếp tục bổ sung, điều chỉnh, theo dõi và đánh giá nhằm nâng cao hiệu quả thực tiễn và giá trị ứng dụng của mô hình.

Kết thúc buổi nghiệm thu, Hội đồng nhất trí nghiệm thu đề tài và đánh giá xếp loại mức “Đạt”; đề nghị đơn vị chủ trì và chủ nhiệm đề tài hoàn thiện báo cáo tổng kết và các sản phẩm, tài liệu, trình phê duyệt theo quy định.