Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga làm chủ công nghệ màng vi sinh xử lý nước thải nhiễm dầu

Trong những năm gần đây, cùng với hoạt động huấn luyện, bảo dưỡng và sửa chữa phương tiện kỹ thuật quân sự, nhiều đơn vị trong Quân đội phát sinh lượng nước thải chứa xăng dầu và dầu mỡ khoáng đáng kể, tập trung tại các cầu rửa xe, trạm kỹ thuật và khu bảo dưỡng. Đặc thù của loại nước thải này là tải lượng ô nhiễm biến động lớn, hàm lượng dầu mỡ cao, trong khi điều kiện hạ tầng và nhân lực vận hành tại cơ sở còn hạn chế, gây khó khăn cho việc áp dụng các công nghệ xử lý truyền thống.

Tại Trung đoàn 102, hệ thống xử lý nước thải bằng tấm vi sinh do Phân viện Công nghệ sinh học/ Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga nghiên cứu chế tạo được lắp đặt tại khu vực rửa xe quân sự và vận hành liên tục trong thời gian 5 tháng. Trong suốt quá trình vận hành, hệ thống cho thấy khả năng hoạt động ổn định trong điều kiện lưu lượng nước thải thay đổi theo cường độ huấn luyện và bảo dưỡng phương tiện. Các kết quả quan trắc cho thấy các chỉ tiêu ô nhiễm hữu cơ như COD và BOD₅ đều giảm rõ rệt; đặc biệt, hàm lượng dầu mỡ khoáng sau xử lý duy trì ở mức dưới 10 mg/L.

Bên cạnh hiệu quả xử lý, hệ thống còn thể hiện nhiều ưu điểm kỹ thuật - kinh tế nổi bật. Công nghệ vận hành theo cơ chế tự chảy, không tiêu tốn điện năng, hạn chế sử dụng hóa chất, qua đó giúp giảm chi phí vận hành và bảo dưỡng. Nhờ cấu tạo đơn giản, dễ lắp đặt và thay thế, hệ thống đặc biệt phù hợp với điều kiện hạ tầng và khả năng quản lý tại các đơn vị cơ sở.

Từ kết quả thử nghiệm tại nhiều đơn vị với điều kiện vận hành khác nhau, có thể khái quát ba giá trị cốt lõi của công nghệ tấm vi sinh xử lý nước thải nhiễm dầu do Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga phát triển. Thứ nhất, công nghệ cho thấy hiệu quả trong xử lý dầu trong nước thải. Thứ hai, công nghệ đảm bảo tính bền vững và an toàn sinh học, sử dụng tổ hợp vi sinh vật bản địa, thân thiện với môi trường. Thứ ba, giải pháp có tính thực tiễn cao, phù hợp để triển khai tại các đơn vị quân đội với điều kiện hạ tầng và nguồn lực khác nhau.

Chính từ những minh chứng thực nghiệm ổn định và có tính lặp lại này, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga đã có đủ cơ sở khoa học và thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện quy trình công nghệ. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu trong phòng thí nghiệm kết hợp với các mô hình thử nghiệm thực tế (trong đó Trung đoàn 102 là một minh chứng quan trọng), Trung tâm đã phát triển hoàn chỉnh “Quy trình sản xuất tấm hấp phụ gắn vi sinh vật dùng để xử lý dầu nhiễm trong nước”, đồng thời chuẩn hóa thiết kế tấm vi sinh, vật liệu nền, tổ hợp chủng vi khuẩn và phương án bố trí - vận hành hệ thống.

Trên nền tảng thành công bước đầu, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga đang tiếp tục mở rộng thử nghiệm công nghệ tấm vi sinh tại Lữ đoàn 972 và Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quân sự 1 với các điều kiện nước thải và quy mô hệ thống đa dạng hơn. Song song với đó, Trung tâm tập trung hoàn thiện quy trình vận hành, bảo dưỡng và thay thế tấm vi sinh; đánh giá dài hạn hiệu quả xử lý và độ bền của vật liệu trong các điều kiện tải lượng dầu, nhiệt độ và chế độ làm việc khác nhau. Những kết quả này sẽ là cơ sở khoa học - thực tiễn quan trọng cho việc nhân rộng và chuyển giao công nghệ trong toàn quân, đồng thời phục vụ các đối tượng có nhu cầu ứng dụng ngoài Quân đội.

Ngày 19/11/2025, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp Bằng độc quyền Giải pháp hữu ích số 4593 cho công nghệ tấm vi sinh xử lý nước thải nhiễm dầu do Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga làm chủ. Đây không chỉ là sự ghi nhận về mặt khoa học - công nghệ, mà còn khẳng định năng lực làm chủ công nghệ xử lý nước thải nhiễm dầu bằng vi sinh của Trung tâm, mở ra khả năng ứng dụng rộng rãi tại các cầu rửa xe, trạm sửa chữa, kho xăng dầu và khu kỹ thuật trong và ngoài Quân đội.

Tin bài: Thanh Thuý (Phân viện CNSH)